guston-1guston-2guston-3

De hand van God doet in de tijd tekenen van gerechtigheid  1]

De God die met ons is, is de God die ons verlaat.
Voor en met God leven wij zonder God.
Dietrich Bonhoeffer

Het is dus toch waar: God bijt nagels. Pink en ringvinger zijn verkleefd door syndactylie, een zwemvlieshandje: het maakt de wijs- en middelvinger nog langer. De hand is stokoud maar anders dan Madonna die daarom vingerloze handschoenen draagt, is hier van gêne om de zware aderen geen sprake. Ook tegen dit ulevel-euvel heeft de plastische chirurgie inmiddels plastificerende injecties ontwikkeld.

God die vanuit de hemel een handje helpt of eigenhandig recht zet wat scheef dreigt te groeien: een eeuwenoud thema in iconografie en kanseltaal. Een van alzo hoge schreef in het zand, trekt een spoor of streep. Nu is het genoeg, tot hier en niet verder! Of is er alleen de schaduw van een schrijfstift en is de hele hand een rekwisiet, een didactische fantasie? Zo pendel ik van Barnard in de titel naar het motto van Bonhoeffer, en terug.

Het schilderij behoort tot de late werken van Philip Guston [1913-1980, zoon van joodse immigranten uit Odessa, geboren Goldstein]. Hij was zijn leven lang bevriend met Jack [the dripper] Pollock en maakte net als hij furore als abstract expressionist tot hij daar in 1966 radicaal mee brak en sardonisch sociaal getint werk begon te maken. Naast invloed van zijn favoriete schrijver Kafka is er die van Chirico [1888-1978], die ook al belangrijk was voor Magritte.

[XI 2013]



1] Willem Barnard, Liedboek, 225,4 [665]